Solidarisme.be

twitter 64x64rss 64x64facebook 64x64

Home

Wednesday22 November 2017

Tuesday, 04 August 2015 11:52

Het uitmoorden van de Europese boeren (1)

Written by  P. De Boer

Boerenverzet tegen lage prijzen

De laatste twee weken van juli 2015 protesteerden wanhopige Franse en Belgische boeren voor de zoveelste keer tegen de extreem lage prijzen die zij krijgen voor het door hen geproduceerde voedsel, waarmee wij ons allemaal in leven houden. Het begon in de Normandische streek Calvados, maar verspreidde zich als een lopend vuurtje over heel Frankrijk. Bijgevolg werden midden in het toeristische seizoen de Franse autosnelwegen dag en nacht geblokkeerd. Zelfs de grens met Duitsland werd afgesloten. De Franse regering greep snel in en onderhandelde op nationaal niveau een aantal prijsaanpassingen, hoewel die ingaan tegen de Europese afspraken.

Dit snelle succes zette de Waalse boeren – net in de week waarin de internationaal gerenommeerde landbouwbeurs van Libramont doorging – aan tot navolging. Meteen werden wegen én de distributiecentra van de supermarktketens Colruyt, Cora en Lidl geblokkeerd. Zelfs in het meestal gematige en doodbrave Vlaanderen schrok een deel van de boeren wakker uit zijn gewoonlijke lethargie. Daar riep het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) op om langs secundaire wegen pamfletten te gaan uitdelen aan de automobilisten. Her en der vonden ook enkele kortstondige wegblokkades plaats. In Erpe-Mere (Oost-Vlaanderen) werd zelfs het distributiecentrum van supermarktketen Aldi geblokkeerd.

Het was voor het ABS uiteraard niet de bedoeling om hard op tafel te slaan zoals in Frankrijk – het blijven Vlamingen, hé – maar wel om Minister van Landbouw Borsus te dwingen tot onderhandelingen, wat ook lukte. Vanzelfsprekend leidde deze ‘strategie’ tot niets – behalve wat vage beloften en symbolische toezegginkjes – en werd men afgescheept met de belofte dat dit op Europees niveau zou besproken worden. Maar het is zomervakantie, wat betekent dat dit ten vroegste in september zal behandeld worden …

En die andere zogezegde boerenorganisatie Boerenbond vond de acties van het ABS te ver gaan en wou alleen maar overleg. Boerenbond vertegenwoordigt – laat staan verdedigt – dan ook helemaal niet de belangen van haar boeren-leden, maar wel van haar aandeelhouders. Die zijn immers eigenaar van de diverse bedrijven van de agro-industriële onderneming die Boerenbond in werkelijkheid is en uiteraard willen zij hoge winsten zien. Bijgevolg zet Boerenbond in samenwerking met de gelieerde bank- en verzekeringsgroep KBC al decennialang de Vlaamse boeren aan tot zware investeringen in nieuwe stallen, loodsen, machines en teelttechnieken. In het kader van deze immer aanhoudende schaalvergroting werden talloze Vlaamse boeren de voorbije decennia door hen letterlijk gedwongen(!) om dit soort loodzware investeringen te doen onder de drogreden dat hun bedrijf niet leefbaar zou zijn. Nochtans hadden deze boeren een perfect rendabel bedrijf en werd dit juist onleefbaar door die investeringen. Maar ze hadden de keuze tussen ofwel hun bedrijf kapot investeren ofwel de kredietlijn voor kleine en verantwoorde investeringen dichtgedraaid zien of een bedrijfsovername – zelfs van het eigen ouderlijk bedrijf! – aan hun neus te zien voorbijgaan. Dit leidde de voorbije decennia tot de vernietiging van onze voorheen goed draaiende landbouwbedrijven.

Mansholts beleid moordt de boeren uit

De kern van de zaak is echter dat de Europese Unie van bij het prille begin een liberaal project is en bijgevolg focust het door Sicco Mansholt gepropageerde Europese landbouwbeleid op lage prijzen. Dit leidde er de voorbije halve eeuw toe dat behalve de boeren iedereen in de agrarische productieketen flink geld verdient. Toeleveranciers zoals machinebouwers, tractorfabrikanten, veevoederproducenten (met Boerenbond-bedrijf AVEVE op kop), pootgoed- en zaadveredelingsbedrijven, kunstmestproducenten, agrarische boekhoudkantoren (o.a. Boerenbond-bedrijf SBB), … rekenen de boeren hoge prijzen aan. En afnemers zoals de groothandels en de verwerkende industrie geven de boeren voor hun producten lage en zeer volatiele prijzen. Alle risico’s werden in Mansholts productiemodel dus bij de boeren gelegd[1]. Bijgevolg verdienen zij weinig of niets en moet zij vaak een tweede inkomen buitenshuis gaan zoeken om hun bedrijf overeind te houden.

Dit systeem leidt er toe dat de boeren nog meer gedwongen worden om nog grootschaliger te gaan produceren, wat uiteraard leidt tot nog lagere prijzen. Deze vicieuze cirkel leidde tot een enorme overproductie met in het begin van de jaren 1980 bekende fenomenen zoals de ‘melkplas’, de ‘boterberg’ en het ‘wijnmeer’. Na boerenprotesten introduceerde de Europese Unie toen melkquota en suikerbietenquota: iedere boer mocht sindsdien binnen de hem toegekende quota produceren, wat de Europese landbouw weer een klein beetje leefbaar maakte. Nochtans was het kernprobleem – de aanhoudende druk om grootschalig te produceren en dure investeringen te doen – niet opgelost.

Decennialang werd dit Europese beleid door de nauw met Boerenbond gelieerde CVP- en CD&V-Ministers van Landbouw gepromoot. Onze boerderijen werden zo afhankelijk van de wereldmarkt en zagen hun vroegere zelfstandigheid teloorgaan door het verlies van de directe band met de consumenten en het verdwijnen van streekproducten. Bijgevolg verdwenen in België de voorbije 50 jaar tienduizenden boerderijen.

De recente problemen

Maar laten we eens kijken naar de recentere problemen. Primo is het zelfmoordcijfer onder boeren al meer dan 10 jaar het hoogst van alle Vlaamse beroepssectoren. Secundo produceert de varkenssector al 5 jaar met 15 à 25 euro verlies per slachtklaar varken. Talloze varkenshouders hebben dan ook reeds hun bedrijf moeten stopzetten en een eenvoudige blik op de websites van agrarische vastgoedkantoren leert dat er nog steeds vele varkensbedrijven te koop staan.

Tertio produceert ook de melkveehouderij sinds de recente afschaffing van de melkquota met verlies, iets wat een kind al jaren op voorhand kon voorspellen. We hoeven ons slechts de protesten van enkele jaren geleden in Brussel te herinneren toen de verenigde Europese melkveehouders met zware, nieuwe en dus dure tractoren – dankzij de hen door banken en grootindustrie opgelegde investeringen – de gebouwen van de Europese Commissie met melk bespoten. Het leek wel alsof een werkloze in een peperdure Mercedes kwam protesteren tegen het feit dat hij geen werk vond. Op donderdag 30 juli 2015 publiceerde het Belgische weekblad Landbouwleven/Le Sillon Belge het nieuws dat ca. 30% der Duitse melkveehouders met financiële tekorten kampt vanwege de aanhoudende lage melkprijzen[2]. Het artikel vernoemde nadrukkelijk o.a. “de macht van de distributiesector en het einde van het melkquotum” als oorzaken.

Quarto worden de akkerbouwers al decennialang uitgebuit door de groothandel en de verwerkende industrie. Enerzijds worden zeer strenge producteisen opgelegd om aan hen te mogen leveren en anderzijds bestelen zij de boeren via de zogenaamde ‘tarra’. Dit laatste slaat op het percentage gewasresten, grond, stenen, … dat van bij de oogst tussen de door de boeren geleverde aardappelen, suikerbieten, cichorei of groenten zit. De bepaling van dit percentage gebeurt door de verwerkende industrie via nattevingerwerk: er wordt lukraak een veel te hoog percentage – vaak 20 à 30%! – afgetrokken van de door de boeren geleverde hoeveelheid, waardoor de industrie een deel landbouwproducten gewoon steelt van de akkerbouwers. De aardappelverwerkende industrie gaat zelfs nog een stapje verder met het smoesje dat zij zogezegd niets kan aanvangen met de wat grotere aardappelen die in iedere vracht geleverde aardappelen zitten en rekent die bijgevolg ook doodserieus bij de ‘tarra’. Iedere aardappelteler weet echter maar al te goed dat deze aardappelen wel degelijk verwerkt worden en dus in de praktijk gewoon gestolen worden van de boeren. Bijvoorbeeld in 2014 leverde een Zeeuwse akkerbouwer 5 ha vroege aardappelen aan een aardappelverwerkend bedrijf in Tielt (West-Vlaanderen). Hoewel het kwaliteitsaardappelen waren en de boer in kwestie over een uitstekende teelttechnische kennis en 29 jaar ervaring beschikt, werd er maar liefst 27% ‘tarra’ afgetrokken! Het Tieltse bedrijf was m.a.w. van plan om slechts 73% van de geleverde vracht aardappelen te betalen. De boer belde daarop eens naar dit bedrijf en zei beleefd dat dit toch nogal een hoog percentage was, waarop de reactie was dat ze het nog eens gingen bekijken. Bijzonder vreemd natuurlijk, want primo zou men er toch mogen vanuit gaan dat de bepaling van die 27% tarra op een degelijke manier gebeurd was, secundo kan men zich ook de vraag stellen hoe het bedrijf een paar honderdduizend kg aardappelen ‘nog eens gaat bekijken’ en tertio aangezien het om vroege aardappelen (en dus géén bewaaraardappelen!) ging, mag men er vanuit gaan dat deze al in verwerking waren. Een week later kreeg de boer een nieuwe afrekening in de bus waarbij de hoeveelheid tarra tot 25% teruggebracht was. “Dan weet je dat je bedrogen wordt, hé”, was de reactie van een collega-akkerbouwer, die beroepshalve uiteraard ook met dit soort toestanden vertrouwd was, toen hem dit verhaal verteld werd. Soortgelijke verhalen over ajuin, wortelen, erwten, … kun je horen van iedere akkerbouwer.

Quinto kwam daar sinds 2014 nog het Russische verbod op import van landbouwproducten uit de Europese Unie bovenop. Dit Russische handelsembargo werd ingesteld als terechte tegenreactie op onterechte EU-sancties na valse en onbewezen beschuldigingen tegen Rusland in het kader van een Westerse geopolitieke oorlog tegen dit land. Dit door het roekeloze buitenlandse beleid van de Europese Unie uitgelokte embargo kostte de Europese landbouwers door het verloren gaan van de grote Russische afzetmarkt reeds 5,5 miljard euro[3]. Dit was voor de boeren de druppel die de emmer van jarenlange verliezen, dwangmatige investeringen en decennialange lage en onstabiele prijzen deed overlopen. Het hoeft dan ook geen verwondering te wekken dat de voorbije weken radeloze Franse en Belgische boeren in actie schoten. Het Algemeen Boerensyndicaat roept bij monde van zijn voorzitter Hendrik Van Damme de Europese Unie op om zijn politieke en economische sancties tegen Rusland terug te schroeven, terwijl ook Yves Somville, voorzitter van de Waalse landbouworganisatie Féderation Wallonne de l’Agriculture, het Russische invoerverbod ziet als oorzaak van de ineengestorte prijzen voor melk en varkensvlees[4]. Op 7 september 2015 zullen de Europese boeren voor de zoveelste keer betogen in Brussel tegen het waanzinnige en soms letterlijk (zelf)moordende landbouwbeleid van de Europese Unie.

Verwijzingen

[1] Het moet wel gezegd worden dat Mansholt later – na zijn carrière als Europees Commissaris voor Landbouw – besefte dat dit tot een ramp voor de Europese landbouw zou leiden en op zijn eigen toenmalige beleid is teruggekomen.
[2] www.landbouwleven.be/artikels/30-van-de-duitse-melkveehouders-komt-cash-tekort (Nederlandstalige versie) en www.sillonbelge.be/articles/en-allemagne-gros-probl%C3%A8mes-de-liquidit%C3%A9-pour-30-des-producteurs-laitiers (Franstalige versie).
[3] francais.rt.com/international/5155-embargo-agricole-russe
[4] www.landbouwleven.be/artikels/europa-moet-zijn-sancties-tegen-de-russen-terugschroeven-algemeen-boerensyndicaat

N-SA

  • Over Ons
  • Meedoen
  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
  • +32(0)476/39.83.66
  • Inloggen

Info

Web 2.0

Hou het laatste nieuws bij!

RSSFacebookTwitter